Eigen berekening verklaart voorlopig slechts een beperkt deel van de aangekondigde compensaties. De getroffen burgers en bedrijven vragen Elia om de cijfers op tafel te leggen.
Netbeheerder Elia communiceert al bijna een jaar dat de compensaties voor Ventilus tussen 70 en 100 miljoen euro zullen bedragen. Ook op 16 oktober 2026, bij de bekendmaking van het definitieve compensatiebeleid voor ondernemingen, werd dat bedrag nogmaals herhaald. Op
dat ogenblik waren het tracé, de getroffen woningen en bedrijven en de belangrijkste vergunningsplannen al lang gekend en waren de werken zelfs gestart. Involte heeft samen met de burgerplatformen Leefbaar E403 en Begraaf Ventilus de rekening zelf proberen te maken, op basis van de beschikbare cijfers en de gepubliceerde vergoedingsregels.
De voorlopige berekening komt uit op slechts €13,6 miljoen aan rechtstreekse compensaties voor woningen, landbouw en bedrijven: circa €10,5 miljoen voor woningen, €1,1 miljoen voor landbouwvergoedingen en een louter hypothetisch bedrag van €2 miljoen voor bedrijven. Voor die laatste categorie laat het compensatiebeleid geen betrouwbare raming toe. Daarnaast wordt ongeveer €10,5 miljoen geraamd voor het gemeenschapsfonds, bestemd voor lokale projecten in de getroffen gemeenten. Als we de bedragen voor compensaties en de bijdragen voor de gemeenten samentellen komen we aan circa €24 miljoen. Dit betekent dat er een niet verklaard deel van circa €76 miljoen is ten op zichte van de verkondigde €100 miljoen.
De berekening bevat aannames en is niet volledig. Deze berekening heeft niet tot doel een exact bedrag te bepalen, maar wel de grootteorde van de compensaties in kaart te brengen. Onder meer bijkomende landschapsbudgetten zijn nog niet meegerekend omdat ze niet gekend zijn.
De aankoop van gronden en de vestiging van erfdienstbaarheden werden bewust buiten de compensatieberekening gehouden.
En dat is precies de reden voor dit persbericht: zolang Elia haar eigen berekening niet bekendmaakt, zijn burgers en bedrijven aangewezen op onvolledige gegevens en veronderstellingen.
Maar waar zit dan de rest van de aangekondigde 70 tot 100 miljoen euro? “Ik kan me moeilijk voorstellen dat Elia een bedrag van 100 miljoen euro communiceert zonder daarvoor een gedetailleerde raming te hebben”, reageert ir. Korneel Verleden. “Bijna alle parameters zijn ondertussen gekend. Wij hebben met de publiek beschikbare gegevens een eerste berekening gemaakt en komen voorlopig veel lager uit. We dagen Elia uit om haar eigen berekening op tafel te leggen. Hoeveel verwacht ze werkelijk uit te betalen aan omwonenden en bedrijven? Hoeveel gaat naar gemeenschaps- en landschapsprojecten? En welk deel van het aangekondigde bedrag bestaat uit de aankoop van gronden, woningen en bedrijfsgebouwen?”
Dat laatste onderscheid is essentieel. Wanneer Elia een woning of een stuk grond aankoopt, krijgt ze daar ook een eigendom voor terug. Gronden worden aangekocht om er infrastructuur op te plaatsen, terwijl aangekochte woningen later opnieuw verkocht kunnen worden. In beide gevallen vertegenwoordigt de bruto aankoopprijs niet de werkelijke economische kost van de compensatie. Het zou dan ook misleidend zijn om dergelijke aankoopbedragen zonder meer als schadevergoedingen voor te stellen.
Ook over het budget voor ondernemingen rijzen vragen. Bij de beoordeling van het GRUP Ventilus ging de Vlaamse Regering volgens een eerdere parlementaire vraag uit van geen “noemenswaardige bedrijfsimpact”. Minister Jo Brouns stelde daarop dat hij niet verwachtte dat
een aangestelde expert tot een andere conclusie zou komen. Welk budget heeft Elia dan voor bedrijfscompensaties voorzien en op welke schadeverwachtingen is dat budget gebaseerd?
Ook de elektriciteitsgebruiker heeft recht op transparantie. Elia benadrukt immers zelf dat de compensaties via de elektriciteitsfactuur worden doorgerekend. Als de burger betaalt, mag hij toch ook weten waarvoor hij betaalt? Op 21 oktober verklaarde minister Jo Brouns in het Vlaams Parlement dat het compensatiebeleid zich in de praktijk zal moeten bewijzen en dat hij erop zal toezien dat getroffen bedrijven transparant en billijk behandeld worden.
De drie organisaties vragen de minister om die belofte concreet te maken door bij Elia aan te dringen op de publicatie van de onderliggende financiële raming. Elia zwaait graag met compensatiebedragen tot 100 miljoen euro. Maar wanneer we berekenen welke vergoedingen daadwerkelijk bij de getroffen omwonenden en bedrijven terecht kunnen komen, ontstaat een heel ander beeld. Involte en de burgerplatformen vragen
Elia om dat verschil te verklaren.
Een bedrag van 100 miljoen euro aankondigen is gemakkelijk. De getroffen burgers, bedrijven én alle elektriciteitsgebruikers hebben recht op een duidelijk antwoord op de vraag waar dat geld
werkelijk naartoe gaat.